Boşanma süreci, çiftler için sadece duygusal bir ayrılık değil, aynı zamanda ciddi bir finansal tasfiye sürecidir. Tarafların evlilik birliği içerisinde edindikleri ev, araba, banka birikimleri ve hatta şirket hisselerinin akıbeti; çoğu zaman boşanmanın kendisinden daha büyük bir tartışma konusu olmaktadır.
Türk Medeni Kanunu’na göre, eşlerin evlilik süresince edindikleri mallar üzerinde (aksi kararlaştırılmadıkça) yarı yarıya hak sahibi olduğu kabul edilir. Ancak bu hesaplama, sanıldığı kadar basit bir “ikiye bölme” işlemi değildir. İçerisine; kişisel malların ayrıştırılması, değer artış payı, denkleştirme ve artık değer hesabı gibi teknik muhasebe bilgisi gerektiren kavramlar girer.
Ankara Boşanma Avukatı ve aynı zamanda İşletme kökenli bir hukukçu olan Kurucumuz Av. Ayşenur YURTOĞLU yönetimindeki Zirve Hukuk olarak; boşanmada mal paylaşımı davalarındaki kritik hesaplama yöntemlerini ve haklarınızı sizler için derledik.
Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen her çift için yasal (otomatik) olarak uygulanan rejim, **”Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”**dir. Eğer eşinizle noterde özel bir Evlilik Sözleşmesi (Mal Ayrılığı) yapmadıysanız, kanun otomatik olarak bu rejimi uygular.
Bu rejime göre; evlilik tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarih arasında, eşlerin “karşılığını vererek” (maaşıyla, emeğiyle) edindiği her türlü mal varlığı ortaktır ve boşanmada yarı yarıya paylaşılır.
Hangi Mallar Paylaşılır, Hangileri Paylaşılmaz?
Mal paylaşımı davasında (Mal Rejimi Tasfiyesi), her şey ortak değildir. Kanun “Edinilmiş Mal” ve “Kişisel Mal” ayrımını net yapmıştır.
Paylaşılacak Mallar (Edinilmiş Mallar):
Çalışarak elde edilen maaş ve kazançlar.
Bu kazançlarla alınan ev, araba, arsa.
SGK veya özel sandıklardan alınan emekli ikramiyeleri.
Kişisel malların geliri (Örneğin: Babanızdan miras kalan dükkan kişisel maldır ama o dükkanın kira geliri edinilmiş maldır ve paylaşılır).
Paylaşılmayacak Mallar (Kişisel Mallar):
Evlenmeden önce sahip olunan mallar.
Miras yoluyla kalan veya bağışlanan varlıklar.
Manevi tazminat alacakları.
Kişisel kullanım eşyaları (Giysi, saat, makyaj malzemesi vb.).
Katılma Alacağı Hesaplama (Matematiksel Boyut)
Mal paylaşımı davasının teknik adı “Katılma Alacağı Davası”dır. Kısaca formül şöyledir:
Aktifler Toplanır: Eşin üzerine kayıtlı tüm edinilmiş malların (boşanma tarihindeki değil, tasfiye tarihindeki) güncel sürüm değeri bulunur.
Pasifler Çıkarılır: O mala ilişkin borçlar (kredi borcu vb.) düşülür.
Artık Değer Bulunur: Kalan miktar “Artık Değer”dir.
İkiye Bölünür: Diğer eş, bu artık değerin yarısı (%50) oranında alacak hakkına (Katılma Alacağı) sahiptir.
Önemli Not: Katılma alacağı, “ayni” bir hak değildir, “şahsi” bir alacak hakkıdır. Yani mahkeme size “Evin tapusunun yarısını ver” demez; “Evin değerinin yarısı kadar para öde” der.
Değer Artış Payı Alacağı (Emeğin Karşılığı)
Eğer bir eş, diğer eşin mal edinmesine veya malın iyileştirilmesine (hiçbir karşılık beklemeden) katkıda bulunmuşsa; bu katkısını faiziyle geri isteyebilir.
Örnek: Kadın, evlenmeden önce sahip olduğu altınları bozdurup, kocasının üzerine aldığı evin peşinatını ödediyse; boşanmada bu peşinat miktarını (değer artış oranına göre güncellenerek) Değer Artış Payı olarak geri alır. Bu miktar, genel mal paylaşımı hesabından önce ayrılır.
Zina (Aldatma) Durumunda Mal Paylaşımı
Normalde kusur, mal paylaşımında etkili değildir. Ancak Türk Medeni Kanunu‘nun 236/2. maddesine göre; boşanma sebebi “Zina” veya “Hayata Kast” ise, hakim aldatan eşin katılma alacağını (payını) azaltabilir veya tamamen kaldırabilir.
Bu nedenle, açılacak olan Çekişmeli Boşanma davasında zinanın ispatlanması, mal paylaşımı davasının kaderini de doğrudan etkiler.
Boşanmada Mal Paylaşımı Davası Ne Zaman Açılır?
Boşanmada mal paylaşımı davası, boşanma davasından ayrı bir davadır. Boşanma davası ile birlikte (farklı bir esas numarasıyla) açılabileceği gibi, boşanma kararı kesinleştikten sonra da açılabilir.
Ancak dikkat! Boşanma kararı kesinleştikten sonra 10 yıl içinde bu dava açılmazsa, hak zamanaşımına uğrar.
Süreci hızlandırmak ve yıllarca mahkemede beklememek için, tarafların mal paylaşımı konusunda da anlaştığı bir Anlaşmalı Boşanma yolu tercih edilebilir.
Sonuç: Hukuki ve Finansal Uzmanlık Bir Arada
Mal paylaşımı davaları; tapu kayıtları, banka dekontları, kredi hesaplamaları ve bilirkişi raporlarıyla dolu karmaşık bir süreçtir. Yapılacak bir hesap hatası, yılların birikimini kaybetmenize neden olabilir.
Zirve Hukuk Kurucusu Av. Ayşenur YURTOĞLU, hukukçu kimliğinin yanı sıra İşletme ve Bankacılık tecrübesiyle; mal varlığınızın en doğru şekilde hesaplanması ve hak ettiğiniz payı almanız için profesyonel destek sunmaktadır.
Leave a Reply